NLP - Meta Model, czyli sztuka zadawania mądrych pytań

Usunięcia, zniekształcenia, generalizacje.

Procesy te umożliwiają nam organizację naszych doświadczeń i komunikację, ponieważ filtrują informacje płynące z zewnątrz i pozwalają nam tworzyć własne, subiektywne mapy rzeczywistości. Pozwalają nam skupiać się tylko na wybranych, najważniejszych elementach doświadczenia. Skutkiem tego mogą być jednak bariery komunikacyjne. Jak je rozwiązać?

Meta Model to zbiór struktur lingwistycznych, pytań, mających za zadanie pomóc nam uzyskać od klienta / rozmówcy konkretne informacje i wprowadzić nas w strukturę głęboką jego subiektywnego doświadczenia i komunikatu.

Jeśli nie wiesz czym jest struktura głęboka Twojego subiektywnego doświadczenia, wykonaj następujące ćwiczenie:
Wyobraź sobie przechodzącego przez ulicę chłopca.
I odpowiedz sobie na następujące pytania:
1. Jak był ubrany (jeśli był...) chłopiec?
2. Ile miał lat i jak był zbudowany?
3. Czy przechodził po pasach?
Chłopiec, o którym pisałem miał 15 lat, 210 cm wzrostu i 150 kg wagi. Był albinosem i miał ze sobą łyżwy i parasol. Ubrany był w różową sukienkę, przechodził skacząc po każdym białym pasie. Co to ma wspólnego z „prawdziwym życiem”? Mianowicie to, że tego typu „uproszczone” komunikaty otrzymujesz cały czas. Od każdego. I najczęściej osoba wysyłająca taki komunikat myśli sobie „Hej, przecież on będzie wiedział o co chodzi”. Stąd się biorą konflikty komunikacyjne. Stąd się biorą sytuacje, po których zwykle mówimy „aha, czyli się nie zrozumieliśmy”.

Ucząc się Meta Modelu pamiętaj, że zadając odpowiednie pytania, poznasz szczegóły wypowiedzi drugiej osoby. Poznasz lepiej jej świat, a dzięki temu łatwiej będzie Ci z tą osobą rozmawiać, współżyć, dawać, czy brać od niej polecenia i w ogóle komunikować.

Korzystaj :).
1. Usunięcia:
a) proste usunięcie (jeden z elementów został wyłączony ze struktury powierzchniowej):„Smutno mi.”- Co konkretnie Cię zasmuca?(zidentyfikuj to, co zostało usunięte)
b) porównanie (nieokreślony punkt odniesienia):„Ja jestem gorszy…”- Od kogo konkretnie?- W czym?- Skąd o tym wiesz?(ustal kryteria i podstawy porównania)
c) nieokreślony wskaźnik odniesienia:„Oni mnie nie lubią.”- Kogo konkretnie masz na myśli?(zidentyfikuj wskaźnik odniesienia)
d) brak wskaźnika odniesienia:„Mnie się krzywdzi…”- Kto Cię krzywdzi?(wydobywa wskaźnik odniesienia do struktury powierzchniowej)
e) nieokreślony czasownik:„Ona mnie skrzywdziła.”- W jaki sposób?- Co dokładnie zrobiła?(definiuje czynność, stan, relację)

2. Zniekształcenia:
a) nominalizacja (rzeczownik odczasownikowy):„Mam chorobę.”- Na co chorujesz?- Skąd wiesz, że chorujesz?(przywraca działanie, aktywność)- Jak możesz wyzdrowieć? - Czego potrzebujesz, by wyzdrowieć?(przywraca odpowiedzialność)
b) czytanie w myślach:„On myśli, że jestem do niczego.”- Skąd wiesz?(uświadamia rozmówcy podstawę przekonania)
c) kompleksowy równoważnik (jedno znaczy drugie):„On mnie nie lubi, bo patrzy na mnie dziwnie.”- Co ma jedno do drugiego?- Skąd wiesz, że dziwny wzrok świadczy o nielubieniu?(sprawdza podstawę i siłę związku)
d) przyczyna i skutek:„Ona sprawia, że czuję się źle.”- W jaki sposób?- Jak?(identyfikuje założoną implikację)
e) anonimowy autorytet:„Nie powinno się śmiać z wszystkiego.”- Kto tak uważa?- Według kogo?(odkrywa źródło sądu)

3. Generalizacje:
a) operatory modalne (konieczności – muszę, trzeba, powinienem / możliwości – nie można, nie mogę):„Nie mogę tego zrobić.”- Co Cię powstrzymuje?- Co się stanie, jeśli to zrobisz?(wykrywa powód przekonania i konsekwencje jego złamania)
b) liczebniki uniwersalne (zawsze, nigdy, żaden, każdy, wszyscy):„Wszyscy są niemili.”- Wszyscy?- Kto dokładnie?(identyfikuje i konkretyzuje podmiot)
c) presupozycje (ukryte założenia):„Gdyby oni mnie lubili, byłoby łatwiej…”- Skąd wiesz, że Cię nie lubią?- W jaki sposób jest Ci trudno?(odkrywa podstawy sądu lub założenia)
d) zgeneralizowany wskaźnik odniesienia:„Faceci to świnie.”- Wszyscy?- Czy spotkałeś wszystkich facetów?- Czy spotkałaś kiedyś faceta, który nie był świnią?(podważa generalizację).

Na koniec jedna rada. Używaj Meta Modelu z głową – zawsze i wszędzie. Pamiętaj, że jeśli będziesz go używać do każdego komunikatu, jeśli przesadzisz, to również zaburzysz komunikację (rozmówca uzna, że się czepiasz). Używaj go zawsze po to, by lepiej poznać świat drugiej osoby – partnera, rodzica, szefa, pracownika itp. Dzięki temu częściej będziesz z nimi „nadawać na jednej fali”.
Baw się, ucz, korzystaj i bądź Sobą mocniej każdego dnia.
Michał Jankowiak

Artykuł pobrany z serwisu Artelis.pl
Autorem jest Michał Jankowiak

Manipulacja – jak się przed nią bronić?

Co oznacza pojęcie "manipulacja"?
Aby dokładnie odpowiedzieć na to pytanie posłużę się definicją zaczerpniętą z pl.wikipedia.org: „Manipulacja w psychologii oraz socjologii to celowo inspirowana interakcja społeczna mająca na celu oszukanie osoby lub grupy ludzi, aby skłonić je do działania sprzecznego z ich dobrem. Autor manipulacji dąży zwykle do osiągnięcia osobistych lub politycznych korzyści kosztem poddawanych niej osób. W społeczeństwie demokratycznym przekraczanie pewnych barier w manipulowaniu ludźmi jest niezgodne z prawem. Przykładem mogą być tutaj ograniczenia narzucane reklamom. Nierzadko manipulacja prowadzi do złamania prawa lub porusza się na jego obrzeżach.
Manipulacja jest formą zamierzonego i intencjonalnego wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by realizowała działania zaspakajające potrzeby manipulatora. Manipulować można treścią i sposobem przekazywanych informacji. (...)"Czy ci się to podoba, czy nie z manipulacją stykasz się na co dzień - w sklepie, restauracji, oglądając telewizję, gdy robisz zakupy w supermarkecie i rozmawiasz z szefem. Mało tego - sam też manipulujesz, choć często nie zdajesz sobie z tego sprawy.
W każdej chwili gdy komunikujemy się z ludźmi wywieramy na nich wpływ i sami podlegamy wpływowi innych. Oczywiście - nic odkrywczego. Co innego jest jednak umiejętność porozumiewania się i wywierania wpływu jako zdolność i gotowość do perswadowania i jednocześnie obrony przed próbami zmanipulowania własnej osoby, a co innego świadoma manipulacja, dzięki której dążymy do osiągnięcia swoich celów kosztem innej osoby.
Tak naprawdę wywieranie wpływu to podstawowy aspekt komunikacji interpersonalnej w kontekście relacji zawodowych, gdzie kluczowymi obszarami są: asertywność, (przedsiębiorczość/ inicjatywa/ śmiałość w kontaktach interpersonalnych), perswazja (przekonywanie innych do własnych pomysłów, planów itp.), przeciwdziałanie niepożądanemu wpływowi innych osób na własne decyzje, wybory i zachowania oraz negocjowanie (wspólne wypracowywanie korzystnych, kompromisowych rozwiązań konfliktów interpersonalnych).
Jednak częściej w kontaktach z innymi, stajemy się ofiarami manipulacji, myśląc że w negocjacjach ulegamy jedynie perswazji (różni się od manipulacji tym, że nakłonienie danej osoby do czegoś nie zaszkodzi jej w późniejszym czasie), lub po prostu racjonalnie myśląc idziemy na kompromis. Ale tak naprawdę jesteśmy manipulowani...
Manipulacja jednym słowem wywołuje negatywne skojarzenia, gdyż jedna ze stron zawsze będzie poszkodowana.Posłużmy się przykładem, który może dotyczyć każdego z nas:Możliwe, że zdarzyło Ci się iść ulicą i zostać obdarowanym kwiatem lub jakimś prezentem. Taką zasadę stosowali także członkowie sekty Hare Kriszna na dworcach lotniczych w USA. obdarowując przypadkowych pasażerów kwiatem, a następnie prosząc o datek, który zwykle otrzymywali. Wykorzystywali w ten sposób psychologiczny nawyk, który wymaga od nas, abyśmy rewanżowali się za to, co otrzymujemy, czyli tak zwana zasada wdzięczności.
I jeszcze jeden przykład, może bardziej banalny, ale wyraźnie pokazuje, jak łatwo wpłynąć podświadomie na czyjeś myśli:Postaraj się nie myśleć teraz o tym jak jesteś ubrany...Z pewnością zerknąłeś na swój strój...To właśnie proste techniki, którymi posługują się manipulatorzy, aby sterować Twoimi myślami!
Gdy rozmówca przez wpływanie na nasze uczucia sprawia, że podejmowane przez nas decyzje są kierowane emocjami, a nie racjonalnym myśleniem - to jest manipulacja.
Pytanie tylko czy da się wyłączyć uczucia, z każdej podejmowanej decyzji? Tak da się :) wystarczy odpowiednia wiedza i umiejętności.
Jedynym sposobem, aby bronić się przed manipulacją jest poznanie i zrozumienie technik manipulacji!
Znając techniki manipulacji posiądziesz najcenniejszą broń jaką będzie - Twój atak!
Wówczas to TY będziesz potrafił: nakłaniać ludzi do podejmowania decyzji, przekonywać innych do swoich racji, czytać w myślach swojemu rozmówcy, w końcu będziesz mówić to co chcesz powiedzieć, zaczniesz czuć się bezpiecznie podczas rozmów, obronisz się przed atakiem innych i obudzisz w ludziach pasję!
Podczas procesu nauki od dziecka uczymy się reakcji na dane sytuacje, tak by móc w przyszłości robić rzeczy nie zastanawiając się nad nimi, czyli odpowiednio reagować. Prawie wszystkie techniki manipulacji opierają się na wcześniej wyuczonych przez nas reakcjach, niektóre metody poszły nawet dalej, w szybki sposób ucząc nas danej reakcji, a potem to wykorzystują. Cała tajemnica manipulacji tkwi w tym, że uczyliśmy się tych reakcji w innych sytuacjach, a wykorzystujemy w innych.
Więcej przykładów? Już podaję:Łatwiej przyjmujemy rzeczy, które zaakceptowali inni szczególnie duża jest siła autorytetów. Im jest ich więcej, im są bardziej sławni, tym lepiej. Z tego powodu wiele produktów reklamują znani aktorzy, piosenkarze itp. Częściej sięgamy po taki produkt, który jest zarekomendowany przez sławnych ludzi.
Metod wpływania na ludzi jest wiele. Jedną z nich może być na przykład wzbudzanie poczucia winy. W takiej sytuacji manipulant robi wszystko, abyśmy poczuli się winni. Z wyrzutami sumienia jesteśmy bardziej ulegli, skłonni do ustępstw i nierzadko zrezygnujemy z tego, co jest nam na rękę. Wszystko, aby zadowolić rozmówcę. Nie warto, to przecież manipulacja!Reguła zaangażowania czy inaczej konsekwencji przez ciągłe dążenie do celów, wyznaczanie własnych dróg, czasem może zaślepić racjonalne postępowanie.
Zbyt mocno angażując się w daną sytuację, potem sami już zaczynamy bronić argumentów naszego nielogicznego postępowania. Wówczas jesteśmy podatniejsi na manipulację.
Zdarza się dosyć często, że ktoś w imię przyjaźni czy sympatii nas o coś prosi, mimo że tego wcale nie chcemy. Czy to jest przyjaźń, sympatia?
Czy raczej próba manipulacji naszą decyzją, tak by wywołać strach spowodowany utratą przyjaźni, w przypadku decyzji odmownej?
Aby uświadomić sobie kiedy jestem manipulowany i uniezależnić się od wpływu innych osób, spróbuj już teraz zastanowić się i odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
* czy i w jakich sytuacjach ulegam najczęściej manipulacji?
* kto mną manipuluje?
* dlaczego niektórzy zachowywali się w taki sposób wobec mnie?
* dlaczego kupiłem to czego nie chciałem?
* dlaczego zgodziłem się z poglądem, który tak naprawdę nie miał sensu?
* dlaczego dałem się oszukać?
* dlaczego pozwoliłem innym decydować o sobie?
* dlaczego oni tak postępują?
* czy rozumiem co źle robiłem i wiem jak to poprawić?
Niestety to nie wszystko! - na każdym kroku, ktoś świadomie lub mniej próbuje wpłynąć na to by nasza decyzja nie była w pełni racjonalna, a była kierowana emocjami.Wiesz już co to jest manipulacja i że możesz poznać jej techniki, aby stała się Twoją bronią.
Jednak jest to obszerna wiedza i nie sposób opisać tu wszystkich metod, którymi posługują się manipulatorzy.
Aby poznać więcej technik wywierania wpływu zachęcam do skorzystania z łatwo dostępnych lektur szeroko opisujących te metody: "Argumentacja Perswazja Manipulacja" czy Manipulacja
-- Aneta Styńska, psycholog www.psychorada.pl

Artykuł pobrany z serwisu Artelis.pl
Autorem jest Aneta Styńska

Ciekawe książki dotyczące perswazji/manipulacji